tư vấn bao la vạn sự

Nghi thức hầu đồng

NGHI THỨC HẦU ĐỒNG

Cập nhật : 05/07/2014
Ðiện thờ: Điện thờ chính thờ hệ thống Mẫu Tứ Phủ, Mẫu Thượng Thiên (Trời) ở giữa, Mẫu Ðịa (Ðất) ở bên phải, Mẫu Thoải (Nước) ở bên trái, Mẫu Thượng Ngàn (Núi, Rừng). Ở các chùa chiền miếu mạo thường những bức tranh thờ bà Chúa, đức Thánh Trần, ông Hoàng Ba, Hoàng Bẩy, Tam Phủ, Tứ Phủ theo nghệ thuật thời thượng Đông Hồ, Hàng Trống hay Sỳnh. Người hầu đồng trước tiên phải chọn ngày lành tháng tốt để chuẩn bị hầu với thủ nhang nhà đền, phủ hay điện

NGHI THỨC HẦU ĐỒNG

Một giá lên đồng


Tóm Lược: Hầu bóng là một phong tục gắn liền với đời sống tâm linh của người Việt. Đây là một lễ thức đặc trưng mà tiêu biểu nhất là tín ngưỡng Tứ Phủ. Tín ngưỡng Tứ Phủ là tín ngưỡng đặc thù của người Việt. Tín ngưỡng này có rất nhiều nghi lễ đầy mầu sắc và là mấu chốt đã tạo ra nhiều lễ hội rất phong phú, đa dạng đến phức tạp.
Hầu bóng là nghi lễ nhập hồn của các vị Thánh Tứ Phủ vào thân xác ông Đồng bà Cốt . Khi các vị Thánh đã nhập đồng thì Đồng chính là Thánh hiển linh để phán truyền, ban phúc cho các tín dân. Để phục vụ cho nghi lễ quan trọng này người ta đã sáng tạo ra một hình thức lễ nhạc gọi là Hát Vǎn để phục vụ cho quá trình nhập đồng hiển thánh.
Hầu Bóng
Hầu bóng còn là một đam mê của các ông bà tin tưởng vào tâm linh sâu đậm của mình đối với các vi thánh.
Hầu đồng chính là “Sa Man Giáo” từ thời thương cổ của nhiều dân tộc trên thế giới.
Theo quan niệm dân gian thì người hầu đồng trước hết là người có duyên với đạo Mẫu (Có căn). Là những người trong phong trào theo nhau đội bát nhang.
Dạng thứ hai là những người có căn cơ qua một lễ Phủ
Dạng thứ ba là những người có cao căn đã mở tứ phủ để hầu đồng hay còn gọi là lính của ngài
Dạng thứ tư là những người đã mở điện thờ tại gia. Muốn thành ông đồng bà cốt phải qua hai lễ tôn bát nhang và ra đàn Tứ Phủ. Như vậy hầu đồng thực chất có thể xem là một hình thức diễn xướng dân gian có đủ yếu tố Lễ nhạc và Vũ Đạo.
Các Nghi Thức Chuẩn Bị Cho Một Buổi Hầu Đồng
Ðiện thờ: Điện thờ chính thờ hệ thống Mẫu Tứ Phủ, Mẫu Thượng Thiên (Trời) ở giữa, Mẫu Ðịa (Ðất) ở bên phải, Mẫu Thoải (Nước) ở bên trái, Mẫu Thượng Ngàn (Núi, Rừng). Ở các chùa chiền miếu mạo thường những bức tranh thờ bà Chúa, đức Thánh Trần, ông Hoàng Ba, Hoàng Bẩy, Tam Phủ, Tứ Phủ theo nghệ thuật thời thượng Đông Hồ, Hàng Trống hay Sỳnh.
Người hầu đồng trước tiên phải chọn ngày lành tháng tốt để chuẩn bị hầu với thủ nhang nhà đền, phủ hay điện
Dàn nhạc Hầu Bóng. Dàn nhạc hầu bóng gồm có 1 đàn nguyệt, 1 đàn nhị, 1 sáo, 1 trống lớn, 1 trống nhỏ, 1 cảnh đôi, 1 phách. Tùy từng địa phương, tùy hoàn cảnh hành lễ mà người ta có thể thêm bớt nhạc cụ này hoặc nhạc cụ khác, nhưng người ta không thể bớt đi đàn nguyệt, trống nhỏ, cảnh đôi vì đây là những nhạc cụ nòng cốt, nhạc cụ tính cách của dàn nhạc Hầu Bóng..
Nhân sự cho một buổi hầu đồng: Hai người phụ đồng là người thân hay người trong hội hoặc trong nhóm và một ban cung văn
Trang phục: Tang phục thích hợp cho từng vị thánh, thần nhập đồng. Vì vậy người hầu đồng phải chuẩn bị đầy đủ trang phục tùy theo định hầu mấy giá. Thường thì cần những trang phục sau đây:
- Khăn đỏ phủ diện
- Ít nhất là 5 chiếc áo dài mầu sắc khác nhau và một quần dài trắng
- Khăn tấu hương và một ít loại khăn khác
- Thắt đai lưng mầu
- Thẻ ngà, kiềng bạc, vòng, hoa tai, chuỗi hạt, xuyến, quạt và son phấn
- Tuy nhiên cũng có trường hợp, người hầu đồng chỉ cần một vuông vải đỏ.
Mầu sắc của trang phục phải phù hợp với mầu sắc của từng phủ. Mầu đỏ Thiên Phủ, mầu vàng Địa Phủ, mầu xanh Nhạc Phủ và mầu trắng Thoái Phủ.
Lễ vật
Lễ vật trình đồng phải khác với lễ vật hầu bản mệnh hay tiệc khao, được trình bày trên một kỷ tháp hình chữ nhật kê chính giữa và gồm những thứ sau đây:
Chén đũa bạc, đĩa và cốc pha lê chính giữa là một cái gương trên phủ một chiếc khăn thêu. Hai bên bục và trước kỷ ( bày bốn mâm lễ Tứ Phủ mỗi mâm có chín quả trứng, một cái lược, một cái quạt, một đôi guốc, chín vuông vải nhiễu mầu phủ lên trên (nhiễu hoặc lụa). Mầu phải là mầu chính của Tứ Phủ (Xanh, đỏ, trắng và vàng). Bên cạnh mâm lễ có một cái chung nhỏ , một cái thau nhỏ. Cứ mỗi lễ phải thay một hình nhân (nôm) và bốn lốt (2). Bên cạnh mâm lễ Tứ phủ là mâm lễ sơn trang (3), mà bất cứ thứ lễ gì cũng phải chia ra làm 13 phần (4). Một phần lớn bày ở giữa còn 12 phần nhỏ bày xung quanh. Ngay cạnh đó là một mâm hài sơn trang (hoặc giống) mầu. Mũi hài có thêu hình chim phượng. Một trăm vàng thoi (Giấy vàng xếp thành thoi).
Ở dưới bệ, trước bàn thờ bầy đủ các loại mã và một chiếc thuyền rồng hình cánh phương có 12 hinh nhân chèo thuyền, một đôi ngựa và một đôi voi có đủ yên cương và hàm thiếc. Những đồ dung mã người ta sẽ hóa (đốt) sau khi lễ.
Ngày ngay lễ vật có thay đổi đôi chút tùy nơi, tuy nhiên vẫn phải giữ căn bản tối thiểu tùy đồng tiền dâng cúng
Trình Tự Một Buổi Hầu Đồng:
Băt đầu buổi hầu đồng người ta đặt các lễ vật lên hương án. Người hầu đồng để các dụng cụ lên chiếu đồng, bước lên chiếu đồng, lấy hoa xoa lên mặt, quần áo rồi vẩy xung quanh để tẩy uế . Cung văn lên giây đàn, dạo nhạc, hát văn cộng đồng. Ba động tác tiên khởi mà người hầu đồng phải làm là: Chấp tay chờ cho phụ đồng phủ khăn diên lên đầu trùm cả tay xong thì đưa tay lên trán rồi bước chân trái lên môt bước, chân phải chụm lên với chân trái, lập lai them hai lần mới quỳ xuống. Người hầu đồng làm lễ vái dập người, hai tay chống xuống chiếu, mặt úp sát, vái ba lễ. Sau đó đứng dậy đi dật lùi ba bước về vị trí cũ. Giá đệ nhất được bắt đầu.
Cũng như giá đầu, khi sang một giá khác, người hầu đồng sau khi thay đổi trang phục và lễ cụ sẽ bước lên chiếu đồng, cung văn chuẩn bị tấu nhạc. Người hầu đồng, chit xoa khăn vái, ngồi xếp bằng. Người phụ đồng kính cẩn đưa một chiếc khăn phủ diện mầu đỏ. Hầu đồng cầm khăn, vái mấy vái rồi phủ lên đầu, hai tay cầm hai mép khăn phủ ở đầu gối. Một lúc sau đầu hầu đồng lắc lư, đảo đảo rồi bất ngờ hét lên một tiếng, chỉ ngón trỏ trái lên trời. Đó là dấu hiệu giá quan lớn đệ nhất nhập đồng.
Một Giá Đồng Có Thể Tiến theo Trình Tự Sau:
a. Thay Lễ phục:
Mỗi vị thánh đều có lễ phục riêng phù họp với danh hiệu của vị đó và mầu sắc cũng khác biệt tùy từng phủ, từng gốc tích sắc tộc gốc, phẩm hàm cũng như văn hay võ.
b. Dâng hương hành lễ:
Đây là một nghi thức không thể thiếu được cho bất cứ gía nào. Hầu đồng tay trái cầm một bó nhang đã đốt sẵn, boc trong mot chiếc khăn có tẩm hương. Tay phải rút một nén nhang rồi huơ lên bó nhang trong tay làm động tác phù phép mà ngôn ngữ hầu đồng gọi là khai nông, để xua đuổi tà ma
c. Lễ thánh giáng
Khi hầu đồng có thánh nhập vào thì buông các nén hương đang cầm theo tay chắp , nghiêng mình ra hiệu thánh thuộc hạng thứ bậc nào.
Có hai hình thức thánh giáng
- Giáng trùm khăn (hầu tráng mạn) với các giá thánh mẫu. Mẫu chỉ đến chứng giám rồi đi ngay.
- Giáng mở khăn – với các hang quan trở xuống.
Khi thánh đã nhập, người hầu đồng không còn là người phàm nữa, xuất thần, tự thôi mien đã giúp cho họ nhảy múa một cách uyển chuyển, nhịp nhàng mà bình thường họ không làm được. Đó chính là hứng khởi mang tính tâm linh tôn giáo (Chỉ có ở một số người)
d. Múa đồng
Múa đồng là một hình thức diễn xướng đã được cách điểm hóa, khẳng định sự ứng nhập của thần linh. Bởi vậy động tác múa khác nhau tùy theo từng vị thánh. Nhưng chung chung thì thấy có ảnh hưởng của chèo và vũ điệu dân gian.
Mỗi động tác múa trong các giá chầu phản ảnh con người thật của vị thánh giáng đồng. Khi múa đồng thì ông đồng bà cốt sử dụng một số lễ cụ như kiếm, đao, gậy, mái chèo, quạt hay cờ…
Trước khi sử dụng lễ cụ, người hầu đồng bắt chéo hai dụng cụ lên trước trán, sau đó cúi đầu làm lễ. Khi múa xong một giá, người hầu đồng lại bắt chéo hai lễ cụ trước trán để tạ lễ.
e. Ban Lộc và nghe Văn chầu

Sau khi đã múa các thánh thường ngồi nghe cung văn hát, kể sự tích lai lịch vị thánh đang giáng. Với các giá ông Hoàng thì cung văn ngâm các bài thơ cổ. Thánh biểu hiện sự hài long bằng động tácvề gối và thưởng tiền cho cung văn. Lúc nầy cũng là lúc, thánh dùng những thứ người hầu đồng dâng như: rượu thuốc lá, trầu nước v.v. Các thứ thánh dùng phải làm nghi thức khai cương (khai quang) cho thanh sạch.
Lúc nầy những người ngồi dự chung quanh đến gần để cầu xin hoặc nghe thánh phán truyền. Và đây cũng là lúc thánh phát lộc. Lộc thánh gồm nhiều thứ như: hoa quả, bánh trái, gương lược, tiền bạc, nén nhang cháy v.v.
f. Thánh thăng
Cuối cùng là dấu hiệu thánh thăng. Người hầu đồng ngồi yên, hai tay bắt chéo trước tránquạt che lên đỉnh đầu, khẽ rung mình, lúc ấy hai người phụ hầu đồng cấp tốc phủ khăn diện lên đầu người hầu đồng, cung văn trổi nhạc và hát điệu thánh xa giá hồi cung

TRÌNH TỰ CÁC GIÁ TRONG MỘT VĂN HẦU

*: Đức Vua Cha Ngọc Hoàng
*: Đức Vua Cha Đế Thích
*: Đức Vua Cha Bát Hải Động Đình
*: Lão Mẫu Thượng Thiên(mẹ của Vua Cha Ngọc Hoàng)
*: Vương Mẫu Cửu Trùng Thiên Cung Cửu Thiên Huyền Nữ
*: Quốc Mẫu Sòng Sơn Quỳnh Hoa Công Chúa
*: Quốc Mẫu Tuyên Quang

I.Thỉnh Tam Tòa Quốc Mẫu

1: Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên Liễu Hạnh Công Chúa
2: Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn Quế Hoa Mỵ Nương Công Chúa
3: Mẫu Đệ Tam Thoải Cung Xích Lân Long Nữ
*: Quốc Mẫu Đệ Tứ(Mẫu Địa)
II.Nhà Trần

1: Đức Ông Trần Triều Quốc Công Tiết Chế Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương
2: Vương Mẫu Trần Triều
3: Đệ Nhất Vương Tử Hưng Vũ Vương
4: Đệ Nhị Vương Tử Hưng Hiến Vương
5: Đệ Tam Vương Tử Hưng Nhượng Vương
6: Đệ Tứ Vương Tử Hưng Trí Vương
7: Vương Tể Phò Mã Phạm Ngũ Lão
8: Đệ Nhât Vương Cô Quyên Thanh Công Chúa
9: Đệ Nhị Vương Cô Đại Hoàng Công Chúa
10: Ông Tả Yết Kiêu
11: Ông Hữu Dã Tượng
12: Cô Bé Cửa Suốt
13: Cậu Bé Cửa Đông

III. Hội đồng Thánh Chúa

1: Chúa Đệ Nhất Tây Thiên
2: Chúa Đệ Nhị Nguyệt Hồ
3: Chúa Đệ Tam Lâm Thao
4: Chúa Thác Bờ
5: Chúa Long Giao
6: Chúa Cà Fê
7: Chúa Năm Phương
8: Chúa Mọi

IV. Tư Phủ Vương Quan

1: Vương Quan Đệ Nhất Thượng Thiên
2: Vương Quan Đệ Nhị Giám Sát
3: Vương Quan Đệ Tam Thỏai Phủ
4: Vương Quan Đệ Tứ Khâm Sai
5: Vương Quan Đệ Ngũ Tuần Tranh
6: Tôn Quan Điều Thất
*:Quan Bản Đền(Hầu sau các giá quan lớn)

V. Tư Phủ Chầu bà

1: Chầu Đệ Nhất Thượng Thiên
2: Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn
3: Chầu Đệ Tam Thoải Cung
4: Chầu Đệ Tứ Khâm sai
5: Chầu Năm Suối Lân
6: Chầu Lục Cung Nương
7: Chầu Bảy Tân La
8: Chầu Tám Bát Nàn Đông Nhung
9: Chầu Cửu Tỉnh Sòng Sơn
10: Chầu Mười Đồng Mỏ
11: Chầu Bé Bắc Lệ
12: Chầu Bé Thoải Cung

VI. Tứ Phủ Ông Hoàng

1: Ông Hoàng Cả Quận Vân
2: Ông Hoàng Đôi Triệu Tường (cũng có nơi hầu giá này sau giá Quan Điều Thất)
3: Ông Hoàng Bơ Thoải Cung
Ông Hoàng Bơ Bắc Quốc
4: Ông Hoàng Tư Khâm Sai
5: Ông Hoàng Năm
6: Ông Hoàng Lục Thanh Hà
7: Ông Hoàng Bảy Bảo Hà
8: Ông Hoàng Bát Nùng
9: Ông Hoàng Chín Cờn Môn
10: Ông Hoàng Mười Nghệ An

VII. Tứ Phủ Thánh Cô

1: Cô Cả Vân Đìng
2: Cô Đôi Thượng Ngàn
Cô Đôi Cam Đường
5: Cô Bơ Bông
Cô Bơ Tây Hồ
4: Cô Tư Ỷ La
5: Cô Năm Suối Lân
6: Cô Sáu Lục Cung
Cô sáu sơn trang
7: Cô Bảy Kim Giao
8: Cô Tám Đồi Chè
9: Cô Chín Thượng Ngàn
Cô Chín Giếng (Cô Chín Sòng)
10: Cô Mười Mỏ Ba
11: Cô Bé Đông Cuông
Cô Bé Tân An
Cô Bé Núi Dùm
Cô Bé Minh Lương
Cô Bé Mỏ Than
Cô Bé Suối Ngang
Cô Bé Thác Bờ
Cô Bé Cây xanh
Cô Bé Bản Đền
………….
12: Cô Bé Thoải Cung

VIII.Tứ Phủ Thánh Cậu

1: Cậu Hoàng Cả Phủ Giầy
Cậu Hoàng Cả Sòng Sơn
2: Cậu Hoàng Đôi
3: Cậu Hoàng Bơ
4: Cậu Hoàng Tư
5: Cậu Hoàng Năm
6: Cậu Hoàng Bé Quận Đồi Ngang
7: Cậu Bén Bản Đền

IV. Quan Hạ Ban

1: Hoàng Hổ Thần Tướng
2: Thanh Hổ Thần Tướng
3: Xích Hổ thần Tướng
4: Bạch Hổ Thần Tướng
5: Hắc Hổ Thần Tướng
6: Thanh Xà Đại Tướng
7: Bạch Xà Đại Tướng

 Nguồn intenet

Tiện ích Bambu
Tin liên quan
Bạn cần tìm kiếm?
Advert Advert2 Advert3
TextLink
BAO LA VẠN SỰ

Mobile: 0913 290 384  /  Email: tranngockiem57@gmail.com hoặc tuvan@phuclaithanh.com

Copyright © 2014   BaoLaVanSu. Thiết kế và phát triển bởi Bambu®